Trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô đang có những dấu hiệu phục hồi sau giai đoạn khó khăn, thị trường tài chính chứng kiến một làn sóng mới: sự tham gia ngày càng đông đảo của nhà đầu tư trẻ. Không còn là câu chuyện của những “cá mập” hay giới nhà giàu, chứng khoán, tiền kỹ thuật số và các quỹ mở đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của thế hệ 9X, 10X. Tuy nhiên, bên cạnh những câu chuyện thành công, không ít bài học cay đắng đã được trả giá bằng chính tiền túi của các bạn trẻ.

“Vào cuộc” sớm nhờ công nghệ và khát vọng tự chủ

Chỉ cần lướt qua các hội nhóm trên mạng xã hội, dễ dàng bắt gặp hàng trăm group với tên gọi như “Hội F0 đầu tư chứng khoán”, “Kiếm tiền thụ động cùng crypto” hay “Cộng đồng trẻ tự do tài chính”. Sự phát triển của công nghệ số, đặc biệt là các ứng dụng giao dịch trực tuyến đơn giản hóa thủ tục, cho phép mở tài khoản chỉ trong vài phút, đã hạ thấp rào cản gia nhập thị trường.

Anh Nguyễn Hoàng Nam (28 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cho biết: “Mình bắt đầu tìm hiểu về chứng khoán từ năm 2023. Thấy bạn bè xung quanh ai cũng nói về đầu tư, mình cũng muốn thử sức. Mục tiêu không chỉ là kiếm lời mà còn là học cách quản lý tài chính cá nhân, không để đồng tiền đứng yên giữa lạm phát.”

Khát vọng “tự do tài chính” và tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) đã thúc đẩy một bộ phận lớn giới trẻ lao vào thị trường. Họ sẵn sàng dành thời gian tự học qua các khóa học online, đọc sách và tham gia các buổi livestream chia sẻ kinh nghiệm từ các “chuyên gia” tự phong.

Lợi nhuận hấp dẫn và “mặt trái” của thị trường

Tuy nhiên, thị trường tài chính không chỉ có “màu hồng”. Giai đoạn 2024-2025 chứng kiến sự biến động mạnh của thị trường chứng khoán và đặc biệt là thị trường tiền kỹ thuật số. Nhiều bạn trẻ vay mượn người thân, thậm chí sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) để đầu tư, nhưng khi thị trường đảo chiều, họ phải đối mặt với những khoản lỗ khổng lồ.

Chia sẻ với phóng viên, bạn Trần Minh Tâm (22 tuổi, sinh viên năm cuối tại TP. Hồ Chí Minh) ngậm ngùi kể lại: “Em bắt đầu chơi tiền ảo với số vốn nhỏ và đã có lãi. Tin rằng mình đã hiểu ‘luật chơi’, em đã dùng toàn bộ số tiền dành dụm đi du học và vay thêm bạn bè để ‘all-in’. Chỉ sau một đêm, thị trường sập, tài khoản của em gần như về con số 0. Đó là bài học nhớ đời.”

Câu chuyện của Tâm không phải là hiếm. Nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại về việc giới trẻ thiếu kiến thức nền tảng, dễ bị cuốn theo tâm lý đám đông và những lời quảng cáo “lợi nhuận khủng” trên mạng xã hội.

Góc nhìn chuyên gia: Cần trang bị “hành trang” trước khi đầu tư

Nhìn nhận về thực trạng này, Tiến sĩ Kinh tế Lê Thị Mai Anh (Học viện Tài chính) nhận định: “Việc giới trẻ quan tâm đến đầu tư là một tín hiệu đáng mừng cho nền kinh tế, cho thấy tư duy về quản lý tài chính cá nhân đang thay đổi. Tuy nhiên, đầu tư không phải là trò chơi may rủi. Nó đòi hỏi kiến thức chuyên môn, kỷ luật và khả năng chấp nhận rủi ro. Tôi cho rằng, trước khi xuống tiền, các bạn trẻ cần trang bị cho mình một nền tảng kiến thức cơ bản, hiểu rõ bản chất của kênh đầu tư mình tham gia và tuyệt đối không đầu tư theo phong trào hay bằng tiền vay mượn.”

Bà cũng nhấn mạnh, bên cạnh các kênh đầu tư rủi ro cao, giới trẻ nên tìm hiểu các hình thức tiết kiệm và đầu tư an toàn, dài hạn hơn như trái phiếu chính phủ, quỹ mở, vàng hay bất động sản (nếu có điều kiện), để đa dạng hóa danh mục và giảm thiểu rủi ro.

Tương lai nào cho thế hệ nhà đầu tư mới?

Sự tham gia của giới trẻ đang tạo ra một luồng gió mới, góp phần làm sôi động thị trường tài chính. Về lâu dài, đây sẽ là lực lượng nhà đầu tư có hiểu biết, có trách nhiệm nếu họ được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng từ sớm.

Điều quan trọng nhất lúc này không phải là ngăn cản các bạn trẻ tiếp cận thị trường, mà là cần có sự chung tay từ gia đình, nhà trường và các cơ quan quản lý để định hướng, cung cấp các chương trình giáo dục tài chính bài bản. Chỉ khi có một “hành trang” vững vàng, giới trẻ mới có thể biến khát vọng làm giàu thành hiện thực một cách bền vững, thay vì trở thành những “con nợ” hay “con nghiền” của thị trường đầy biến động.